F-35 Satışı ve CAATSA Yaptırımları: Trump’tan Önemli Açıklama
Trump, Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımlarını kaldırarak F-35 satışını hedefliyor. Kasım seçimleri öncesinde önemli adımlar atılabilir.
ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye’ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını duyurdu. Bu açıklama, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından geldi. Trump, “Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz” diyerek, Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına yeniden katılımının önünü açacak önemli bir adım attığını belirtti. İsrail medyasına göre, Trump bu süreci kasım ayındaki ara seçimlerden önce tamamlamayı planlıyor.
Salı günü Ankara’da Erdoğan ile yapılan görüşmenin ardından Trump, CAATSA kapsamında uygulanan yaptırımların sona ereceğini duyurdu. İki liderin basın toplantısında Trump, “Yaptırımları kaldıracağız; zamanı geldi” ifadesini kullandı. Türkiye’nin S-400 füzeleri ile ilgili endişeleri de reddeden Trump, “Türkiye ile ilişkimiz şu anda hiç olmadığı kadar iyi” değerlendirmesinde bulundu.
Trump, NATO zirvesi için Ankara’ya yaptığı ziyarette, Barack Obama’nın 2015 yılındaki ziyaretinden bu yana Türkiye’yi ziyaret eden ilk ABD Başkanı oldu. Erdoğan, Trump’ı havaalanında karşıladı ve iki lider, zirve sırasında ikili görüşmeler gerçekleştirdi.
F-35 savaş uçakları, Türkiye’nin uzun süredir gündeminde olan bir konu. Türkiye, 2019 yılında Rus yapımı S-400 füze savunma sistemini almaya başladıktan sonra, Aralık 2020’de CAATSA yaptırımlarıyla karşı karşıya kalmış ve bu durum F-35 alımını engellemişti. New York Times’a göre, Trump yönetimi yaptırımları kaldırmayı planlıyor ancak bu durum Kongre’nin onayına tabi olacak.
2020 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası, Türkiye’nin S-400 sistemine sahip olmaması ve yönetimin Kongre’ye bu durumu onaylatması şartıyla F-35 transferini mümkün kılıyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pentagon’un Türkiye’nin F-35 alımına uygunluğunu değerlendirdiğini belirtmişti.
Trump’ın yakın müttefiki Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasının Kongre’de dirençle karşılaşabileceği konusunda uyarıda bulundu. Ancak İsrail merkezli N12 kanalı, Trump’ın bu adımı kasım ayındaki ara seçimlerden önce sonuçlandırmak istediğini öne sürdü. İsrail’in kamu yayın kuruluşu KAN da benzer bir değerlendirme yaptı.
Yunanistan hükümeti de Türkiye’ye F-35 satışına karşı olduğunu ABD’ye iletti. Yunanistan, Türkiye’ye karşı lobi faaliyetlerine hız verdi. Türkiye, hava kuvvetlerini modernize etmek amacıyla uzun süredir F-35 alımını hedefliyor ve bu kapsamda Boeing ve Lockheed Martin’den 10 milyar dolarlık siparişler vermesi bekleniyor.
Türkiye, ayrıca F-16 uçaklarının modernizasyonu için ABD’den kitler temin etmek istiyor. Yaptırımlar nedeniyle Türkiye, F-35 savaş uçakları üreten konsorsiyumdan çıkarılmış ve 1,4 milyar dolar ödemesine rağmen uçakları edinmesi engellenmişti. Yaptırımlar, Türkiye’nin kendi geliştirdiği KAAN savaş uçakları için gerekli olan motorların ihracatını da kısıtlıyor.
İsrail, Türkiye’nin F-35 alımına karşı endişelerini dile getiriyor. İsrail Savunma Kuvvetleri, Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarına sahip olmasının bölgesel dengeleri değiştirebileceğinden korkuyor. Avrupa haber portalı Euractiv, İsrail Hava Kuvvetleri’nin hava üstünlüğünü kaybetme endişesi taşıdığını belirtiyor.
