İlim Yayma Ödülleri’nden Bilim Diplomasisi Vurgusu

İlim Yayma Ödülleri sahipleri, Ortadoğu’daki çatışmalar ve jeopolitik gerilimler ışığında, dışa bağımlı güvenlik anlayışının yetersizliğine dikkat çekti. Silivri’de gerçekleştirilen kamp sonucunda hazırlanan bildirgede, Türkiye’nin öncülüğünde bilimsel iş birliği ağları oluşturulması ve sekiz maddeden oluşan somut eylem planı önerildi.

1-3 Mayıs 2026 tarihlerinde düzenlenen istişare kampında, seçkin akademisyenler bir araya gelerek Ortadoğu ve çevresindeki güvenlik krizlerine karşı köklü bir çözüm önerisi sundular. Necmettin Bilal Erdoğan başkanlığındaki İlim Yayma Vakfı’nın ev sahipliğinde yapılan etkinlikte, üniversite temsilcileri ve gazetecilerin katılımıyla kamuoyuna açıklanan metin, geleneksel askeri ittifakların ötesinde bir bakış açısı sundu.

Etkinlikte, bilgi birikiminin somut politika önerilerine dönüştürülmesi gerektiği vurgulandı. Mevcut uluslararası sistemdeki belirsizliklerin ve enerji hatları üzerindeki jeopolitik baskıların, bölgesel güvenliğin dış merkezli yapılara teslim edilemeyeceğini gösterdiği ifade edildi. Bildirgeye imza atan bilim insanları, tarihsel ve kültürel ortaklıklara dayanan bilimsel üretim, teknoloji ve eğitim ağlarının, geçici siyasi uzlaşmalardan daha kalıcı bir zemin oluşturacağı görüşünü paylaştı. Bu bağlamda bilim diplomasisi, kriz önleyici ve güven inşa edici stratejik bir araç olarak değerlendirildi.

Metinde, Türkiye’nin yükseköğretim altyapısı, savunma sanayisindeki gelişmeleri ve diplomatik birikimi ile bu dönüşümde doğal bir lider konumunda olduğu belirtildi. Necmettin Bilal Erdoğan, geçen yıl yayımlanan “Sağlıkta Teknolojik İstiklal” bildirgesinin kamu kurumları nezdinde karşılık bulduğunu hatırlatarak, bu yılki metnin daha geniş bir çerçevede, bölgesel istikrar ve uluslararası iş birliği ekseninde şekillendiğini ifade etti. Akademisyenlerin her yıl düzenlediği istişare kamplarının, akademik bilgiyi toplumsal ve siyasal karar süreçlerine entegre etme misyonu taşıdığı vurgulandı.

Kamuoyuna duyurulan yol haritasında, ülkeler arası ortak politika üretimini sağlayacak daimi ilmi komisyonların kurulması, büyükelçilikler bünyesinde bilim ateşeliklerinin oluşturulması ve araştırma kurumları arasında ortak fon mekanizmalarının geliştirilmesi gibi somut adımlar sıralandı. Ayrıca, üniversiteler arası iş birliklerinin derinleştirilmesi, ortak veri havuzlarının oluşturulması, öğrenci değişim programlarının güçlendirilmesi ve deprem, iklim ile enerji alanlarında bölgesel bilimsel çalışma gruplarının oluşturulması önerildi. Savunma ve güvenlik teknolojilerinde ortak AR-GE ağlarının kurulması da dikkat çeken başlıklar arasında yer aldı.

Toplantıda, Türkiye’nin uluslararası öğrenci ve akademisyenler için cazibe merkezi haline gelmesinin yalnızca ekonomik değil, stratejik bir kazanım olduğu vurgulandı. Yurtdışından gelen öğrencilerin mezuniyet sonrası ülkelerinde üst düzey görevlere gelerek Ankara ile güçlü bağlar kurduğu ifade edildi. Bu durumun, Türkiye’nin küresel etkisini artıran ve bilim diplomasisini destekleyen önemli bir unsur olduğu kaydedildi. Veri paylaşım sistemleri ve akademik hareketliliğin bölgesel iş birliğinin temel yapı taşları olduğu sonucuna varıldı.