Batı Şeria kararı: 12 ülkeden gerekli ama gecikmiş adım

İngiltere ve 11 ülkenin İsrail yerleşimleriyle ticareti yasaklama kararı, İngiliz STK’lar tarafından gerekli ancak gecikmiş bir adım olarak değerlendirildi.

İngiltere merkezli Uluslararası Af Örgütü, İngiltere ile 11 ülkenin işgal altındaki Filistin topraklarında kurulan İsrail yerleşimleriyle ticareti yasaklama kararını değerlendirdi. Örgütün Küresel Araştırma, Savunuculuk ve Politika Direktörü Erika Guevara-Rosas, yazılı açıklamasında Batı Şeria kararını olumlu karşıladıklarını ancak adımın uzun süredir atılması gerektiğini belirtti.

Guevara-Rosas, söz konusu kararın İsrail’in hukuka aykırı işgaline ve Filistinlilere yönelik kurumsallaşmış apartheid sistemine son verilmesini sağlayacak daha kapsamlı önlemlerin başlangıcı olması gerektiğini ifade etti. Ancak açıklanan tedbirlerin, ülkelerin İsrail’in Filistin topraklarındaki yasa dışı işgaline destek vermemesini öngören Temmuz 2024 tarihli Uluslararası Adalet Divanı kararındaki yükümlülükleri karşılamak açısından yetersiz kaldığını savundu.

İsrail’in yerleşim politikalarına da değinen Guevara-Rosas, yerleşimlerin kurulması ve genişletilmesiyle devlet destekli yerleşimci şiddetinin Filistinlileri yerlerinden etmek ve mülklerinden mahrum bırakmak için kullanıldığını söyledi. Bu uygulamaların İsrail politikalarının temel unsurları olduğunu belirten Guevara-Rosas, söz konusu politikaların ülkenin genel apartheid sisteminden ayrı değerlendirilemeyeceğini kaydetti.

Guevara-Rosas, tüm ülkelere İsrail’e yönelik siyasi, finansal ve askeri desteği sona erdirme çağrısında bulundu. Batı Şeria’daki Filistinlilerin etnik temizliğinden, zorla yerinden edilmesinden ve İsrail’in yasa dışı işgali ile apartheid uygulamalarından sorumlu olduğunu belirttiği Başbakan Binyamin Netanyahu ile Bezalel Smotrich, Itamar Ben-Gvir, Israel Katz ve Orit Strock’a seyahat yasağı uygulanmasını ve mal varlıklarının dondurulmasını istedi.

İsrail’e silah satışlarının da durdurulması gerektiğini savunan Guevara-Rosas, gecikmelerin ve göstermelik adımların sürdürülmemesi gerektiğini vurguladı. İsrail’in ihlallerine karşı kararlı önlemler alınmamasının, devletlerin hukuki sorumluluklarını yerine getirmeye yanaşmadığı izlenimi oluşturacağını belirten Guevara-Rosas, bunun İsrail makamlarını uluslararası hukuku cezasızlık ortamında ihlal etmeye teşvik edebileceği uyarısında bulundu.

Britanya Filistin Komitesi de yaptığı açıklamada, 12 ülkenin kararını gerekli ancak geç kalmış bir adım olarak nitelendirdi. Açıklanan tedbirlerin hayata geçirilmesi halinde İngiltere’nin uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerini yerine getirmeye yaklaşacağı belirtilirken, bunun İsrail’in savaş suçlarından hesap vermesine ilişkin İngiliz tutumunda değişiklik anlamına geleceği ifade edildi.

Komite, gasbedilen Filistin topraklarında kurulan yasa dışı yerleşimlerin İsrail’in sömürgeci yapılanmasının temel unsurlarından biri olduğunu bildirdi. Açıklamada ayrıca İngiltere’nin hakkında yakalama kararı bulunan İsrailli politikacıların gözaltına alınmasını desteklemesi ve İsrail’e silah satışlarını durdurması gerektiği vurgulandı.