Dünya Bankası’ndan Endişe Verici Uyarı: Orta Doğu Krizi Küresel Ekonomiyi Saracak
Dünya Bankası’nın raporu, Orta Doğu’daki gerilimin küresel ekonomiyi arz şokuyla tehdit ettiğini ortaya koyuyor.
Orta Doğu’da ABD, İran ve İsrail arasındaki artan gerilim, küresel ekonomik sistemin hassas noktalarını etkilemeye başladı. Dünya Bankası’nın yayımladığı yeni rapor, dünya ekonomisinin Rusya-Ukrayna savaşından bu yana en büyük emtia şoku ile karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Enerji fiyatlarında beklenen %24’lük artış, yalnızca faturaları değil, gıda arzından teknoloji üretimine kadar geniş bir yelpazede domino etkisi yaratacak.
Küresel piyasalar, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin ekonomik maliyetlerini hesaplamaya çalışıyor. Dünya Bankası’nın “Emtia Piyasaları Görünüm Raporu”, jeopolitik risklerin artık sadece bir tahmin değil, hayatın her alanını pahalılaştıracak somut bir tehdit olduğunu ortaya koydu. Brent petrol fiyatları, gübre, kritik metaller ve değerli madenler gibi birçok kalemde rekor artışlar bekleniyor. Eğer mayıs ayında beklenen rahatlama sağlanamazsa, dünya ekonomisi 2026’yı “kayıp yıl” olarak kaydedebilir.
Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar, küresel petrol ticaretinde ciddi bir arz sıkıntısına neden oldu. Bu kritik su yolunda yaşanan tıkanıklık, günlük petrol arzında 10 milyon varillik bir açık yarattı. 2025 yılında varil fiyatının 69 dolar olması beklenirken, 2026’da bu rakamın ortalama 86 dolara çıkması öngörülüyor. Ancak tesislerin hasar görmesi durumunda bu fiyatın 115 dolara kadar yükselebileceği belirtiliyor.
Enerji krizi, gıda güvenliğini de tehdit ediyor. Rapora göre, gübre fiyatları bu yıl %31 oranında artacak. Bu durum, çiftçilerin alım gücünü 2022 seviyesinin altına düşürerek tarımsal verimi tehdit ediyor. Gıda fiyatlarındaki artışın, gelişmekte olan ülkelerde enflasyonu %5,1 seviyesine taşıması ve açlık riskini derinleştirmesi bekleniyor.
Sadece enerji değil, bakır, alüminyum ve kalay gibi metaller de savaşın etkisiyle fiyat artışları yaşıyor. Bu kritik metaller, veri merkezlerinden elektrikli araçlara, yenilenebilir enerjiden savunma sanayiine kadar geniş bir kullanım alanına sahip. Arz kısıtlamaları ve güçlü talep nedeniyle değerli metallerdeki fiyat artış beklentisi %42 olarak revize edildi.
Yükselen maliyetler, dünya genelinde ekonomik büyümenin yavaşlamasına yol açıyor. Dünya Bankası, gelişmekte olan ekonomilerin 2026 büyüme tahminini %3,6 olarak belirledi. Emtia ithalatçılarının %70’inin beklenenden daha zayıf bir performans sergileyeceği uyarısı yapılırken, enflasyonun son on yılın en yüksek seviyelerinde seyretmesi bekleniyor. Kısacası dünya, yüksek fiyatlar ve düşük büyüme kıskacında zorlu bir sınav vermeye hazırlanıyor.
