Rifat Esed’in Ölümü: Suriye’deki Zulmün İfadesi
Rifat Esed’in ölümü, Suriye’deki Baas rejiminin suçlarının bir özeti olarak değerlendiriliyor.
Yeni Şafak / Taha Kılınç
Suriye tarihinin en acımasız figürlerinden biri olan Rifat Esed, 88 yaşında hayatını kaybetti. Hâfız Esed’in kardeşi ve Beşşâr Esed’in amcası olan Rifat Esed, 2021 yılında uzun bir sürgün döneminin ardından Paris’ten Suriye’ye dönmüş, 2024’te ise ailesiyle birlikte Birleşik Arap Emirlikleri’ne sığınmıştı. Beşşâr Esed’in kız kardeşi Büşrâ da şu anda Dubai’de yaşamaktadır.
Rifat Esed’in yaşam öyküsü, Suriye’nin geçirdiği zorlukları ve sıradan bir Suriyelinin yaşadığı travmaları anlamak için önemli bir örnek teşkil ediyor. Nusayrî inancına mensup bir subay olarak, 1970 yılından itibaren ağabeyi Hâfız Esed’in iktidarı süresince güç kazanan Rifat Esed, uyuşturucu ve silah kaçakçılığının yanı sıra kumar sektöründe de etkili olmuştur. 1980 yılında, muhaliflere yönelik acımasız işkenceleriyle tanınan Tedmur Hapishanesi’nde binlerce muhalifin ortadan kaldırılmasına öncülük etmiş, 1982’deki Hama Katliamı’nda da yine başrolde yer almıştır. Bu katliamda 40 bine yakın insanın hayatını kaybetmesi, ona “Hama Kasabı” unvanını kazandırmıştır.
İslâmî muhalefeti acımasızca bastırarak Baas rejiminin güçlenmesine katkıda bulunan Rifat Esed, bir dönem ağabeyi Hâfız Esed’e karşı da silah doğrultmuştur. Şam’da gerçekleştirdiği darbe girişimi başarısız olunca Paris’e kaçmış, 1980’lerin başından 2021’e kadar burada yaşamıştır. Ancak, Paris’teki varlığına rağmen, etkisi Suriye’de hissedilmeye devam etmiştir. Hâfız Esed’in oğlu Bâsil’in 1994 yılında geçirdiği trafik kazasında da Rifat Esed’in adı şüpheli olarak geçmiştir.
Fransa’da bulunduğu süre zarfında sık sık medyaya demeçler veren ve siyasete dair açıklamalar yapan Rifat Esed, Suriye’den kaçırdığı büyük miktarda parayla lüks bir yaşam sürmüştür. Yeğeni Beşşâr ile olan ilişkisi zamanla gerilmiş, son yıllarda Fransa’da karşılaştığı hukuki sorunlar nedeniyle Şam rejimiyle uzlaşma yoluna gitmiş ve ülkesine dönmüştür.
Eğer adaletin gerçekten sağlandığı bir dünyada yaşıyor olsaydık, Rifat Esed’in insanlığa karşı işlediği suçlar nedeniyle yargılanması ve en azından idam cezasına çarptırılması gerekirdi. Ancak, aksine, bu kişi ödüllendirilmiş ve bir Arap ülkesine sığınarak korunmuştur. Sıradan bir Suriyeli için Rifat Esed’in hatırlattığı zulümler, Baas Partisi’nin geçmişteki kirli oyunlarıyla birleşerek hafızalarda canlı kalmaktadır. Fransa’nın böyle bir kişiye kucak açması ise unutulmaz bir ayrıntıdır.
Şimdi Rifat Esed’in davası Yüce Divan’da, canına kastettiği ve ölüm emrini verdiği Suriyelilerle hesaplaşma zamanı gelmiştir.
