İran Savaşının Vietnam Ekonomisine Etkileri Derinleşiyor

İran’da süregelen savaşın etkileri, Güneydoğu Asya’nın hızla büyüyen ekonomisi Vietnam’da, özellikle günlük yevmiye ile çalışan kesimi zor bir duruma soktu. Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıyla birlikte ham petrol sevkiyatlarının durma noktasına gelmesi, Vietnam sokaklarında motosikletli sürücüler ve düşük gelirli aileler üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor.

Ho Chi Minh şehrinde motosikletli taksi şoförlüğü yapan Nguyen, sekiz saatlik çalışma sonunda kazandığı 240 bin Vietnam dongunun (yaklaşık 9 dolar) yarısını yakıta harcadığını ifade ederek, “Bu parayla bu şehirde hayatta kalmam imkansız. Fiyatlar düşene kadar uygulamayı kapatıp çalışmayacağım” dedi. Ülkede dizel fiyatları iki katına çıkarken, benzin fiyatları da %30 oranında artış gösterdi.

Artan huzursuzluk üzerine Vietnam Başbakanı Pham Minh Chinh, akaryakıttaki çevre vergilerini 15 Nisan’a kadar askıya aldığını duyurdu. Bu kararın hükümetin 273 milyon dolarlık bir gelir kaybına yol açması beklenirken, makroekonomik istikrarı koruma adına bu adımın gerekli olduğu vurgulanıyor.

Enerji krizi, sadece ulaşım sektörünü değil, balıkçılıktan havacılığa kadar birçok sektörü de olumsuz etkiliyor. Vietnam Airlines ve Vietjet Air gibi havayolu şirketleri, uçuşlarını azaltmak zorunda kaldı. Otobüs işletmeleri ise bilet fiyatlarına zam yapmalarına rağmen zarar ettiklerini belirtiyor. Balıkçılar, artan yakıt maliyetleri nedeniyle denize açılmakta zorluk çekiyor ve düşük talep bahanesiyle aracılar tarafından sunulan düşük fiyatlarla mücadele ediyor.

Düşük gelirli ailelerde tüp gaz fiyatlarının iki katına çıkmasıyla birlikte, birçok evde yemekler yeniden odun ateşinde pişirilmeye başlandı. Şehirlerde çalışan ebeveynlerin artan ulaşım maliyetleri nedeniyle köylerindeki çocuklarını ziyaret etme sıklığı azaldı, bu durum sosyal bir kopuşa yol açtı.

Uzmanlar, Vietnam’ın petrol ihtiyacının %80’ini Kuveyt’ten karşıladığını ve mevcut krizin ülkenin enerji bağımsızlığı konusundaki eksiklikleri gözler önüne serdiğini belirtiyor. Bu bağlamda, Vietnam’ın en büyük holdingi Vingroup, yüksek yakıt maliyeti riskleri nedeniyle LNG (sıvılaştırılmış gaz) santrali kurma planını iptal ederek kaynaklarını yenilenebilir enerjiye yönlendirme kararı aldı. Hanoi yönetimi, mevcut iki rafinerinin yetersizliğini gidermek için yeni rafineri yatırımlarını hızlandırmayı planlasa da, kısa vadede Vietnam halkının İran savaşının ekonomik bedelini ödemeye devam etmesi bekleniyor.