İran ve ABD Arasındaki Mutabakat Zaptı İmzalandı

İran ve ABD, Bürgenstock’ta mutabakat zaptını imzalayarak nükleer müzakerelere başladı.

ABD ve İran, İsviçre’nin Bürgenstock kentinde imzalanacağı duyurulan mutabakat zaptını, beklenenden önce, çarşamba günü imzaladı. ABD Başkanı Donald Trump, bu önemli belgeyi Paris’teki Versailles Sarayı’nda düzenlenen bir kutlama sırasında imzalarken, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, yalnızca anlaşma metnini imzaladığına dair bir fotoğraf paylaşmakla yetindi. İmzaların, Hürmüz Boğazı’nın bir an önce açılması için öne çekildiği iddia ediliyor. Bürgenstock’taki törenin yerine, nükleer müzakerelerin ilk oturumu gerçekleştirilecek.

28 Şubat’ta başlayan savaşın sona ermesini sağlayan mutabakat zaptı, Trump ve Pezeşkiyan tarafından imzalanarak yürürlüğe girdi. Daha önce Bürgenstock’ta yapılması beklenen törenin öne çekilmesi, iki tarafın ortak kararıyla gerçekleşti. İmza töreninin ardından, 60 günlük ateşkes sürecinin ilk müzakereleri yapılacak. Bu mutabakat, 1979’daki İran Devrimi’nden bu yana ABD ile İran arasında imzalanan ilk belge olma özelliği taşıyor.

Tarafların mutabakatı imzalama şekilleri, siyasi mesajlar içeriyor. Trump, mutabakatı G7 Zirvesi sırasında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un davetiyle Paris’teki ünlü Versailles Sarayı’nda imzaladı. Bu mekan, Birinci Dünya Savaşı’nı sona erdiren anlaşmanın imzalandığı yer olarak tarihi bir öneme sahip. Trump, Macron’un akşam yemeği sırasında kutlama atmosferinde metni imzalarken, katılımcılar tarafından alkışlarla karşılandı. Öte yandan, İran tarafı, mutabakatın imzalandığını sade bir ilanla duyurdu ve Pezeşkiyan, imzalanmış metinle çekilmiş bir fotoğraf paylaştı.

Diplomatik kaynaklara göre, İran, son iki günde ABD’ye mutabakatın içeriğini paylaşmama konusunda yoğun bir baskı yaptı. Bu durum, ABD’nin imzayı öne çekmesine neden oldu. ABD’nin, mutabakatın birincil amacının Hürmüz Boğazı’nın açılması olduğunu vurguladığı belirtildi. İran, bu sürecin iki gün daha gecikmemesi için, daha önce elektronik imzaların atıldığı mutabakatın resmi imzasının öne çekilmesini istedi.

İran lideri Mücteba Hamaney, mutabakatı onayladığını ancak bazı çekinceleri olduğunu ifade etti. Hamaney, ileride yapılacak yüz yüze müzakerelerin düşmanın görüşlerinin kabulü anlamına gelmeyeceğini belirtti. Pezeşkiyan’ın, İran halkının haklarının korunacağına dair garanti vermesiyle mutabakatın imzalanmasına onay verdiğini söyledi. Trump ise, mutabakatın dünya ekonomisini ciddi bir felaketten kurtardığını vurguladı.

14 maddelik mutabakat zaptına göre, İran, nükleer silah üretmemeyi taahhüt ederken, ABD, nihai anlaşmaya varılması durumunda İran’a yönelik tüm yaptırımları kaldırmayı kabul etti. Hürmüz Boğazı’nın 30 gün içinde tamamen geçişlere açılması için gerekli işlemler başlatıldı. Ayrıca, 60 günlük müzakereler sonucunda nihai bir anlaşmaya varılması halinde, ABD ve müttefiklerinin İran’da savaş döneminde oluşan zararın giderilmesi için en az 300 milyar dolarlık bir yatırım fonu oluşturması öngörülüyor.

ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, ABD ve İran’ın mutabakat zaptındaki taahhütlerini yerine getirdiğini ve müzakereler için 60 günlük sürecin resmi olarak başladığını açıkladı. Vance, çarşamba geç saatlerde Hürmüz Boğazı’ndan 12,5 milyon varil petrolün geçtiğini ve bunun savaşın başlangıcından bu yana gerçekleşen en yüksek miktar olduğunu belirtti. ABD ordusu, İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırdığını duyurdu. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Amerikan ordusunun, İran’ın mutabakat hükümlerini tam olarak yerine getirdiğinden emin olmak için bölgede kalmaya devam edeceğini ifade etti.