Aşil Kalkanı krizi büyüyor: Anahtarlar İsrail’de

Yunanistan’ın Aşil Kalkanı projesi, İsrail şirketlerinin geçmişi, kaynak kodları ve komuta kontrolü üzerindeki belirsizlikler nedeniyle tartışılıyor.

Yunanistan’da İsrail’den tedarik edilmesi planlanan Aşil Kalkanı hava ve füze savunma sistemi, projenin teknik kontrolü ve İsrailli şirketlerle ilgili geçmiş bağlantılar nedeniyle tartışma konusu oldu. Documento gazetesi, sistemde önemli rol üstlenmesi beklenen Israel Aerospace Industries’in (IAI), Yunanistan’daki yasa dışı dinleme skandalının merkezinde yer alan Predator casus yazılımını geliştiren Cytrox ile geçmişte ilişkisi bulunduğunu yazdı.

Gazetenin “Rusya için kalkan, Türkiye için değil” başlıklı dosyasında, milyarlarca avroluk projenin yalnızca savunma kapasitesi açısından değil, kaynak kodları, komuta-kontrol altyapısı ve Yunanistan’ın İsrail teknolojisine bağımlılığı bakımından da değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Haberde, IAI’ın 2017 yılında Cytrox’un yüzde 31 hissesine sahip olduğu ve şirket yönetiminde bir temsilcisinin bulunduğu aktarıldı.

Cytrox’un ilerleyen dönemde eski İsrail istihbarat mensubu Tal Dilian ile bağlantılı Intellexa yapılanmasına dahil olduğu, Predator yazılımının ise Yunanistan’da siyasetçilerin ve gazetecilerin telefonlarının izlendiği skandalın merkezinde bulunduğu hatırlatıldı. Documento, bu nedenle Aşil Kalkanı kapsamında işbirliği yapılacak IAI’ın geçmişinin daha kapsamlı biçimde incelenmesi gerektiğini savundu.

Projeye yönelik eleştirilerin önemli bir bölümünü, sistem üzerindeki teknik egemenlik meselesi oluşturuyor. Haberde görüşlerine başvurulan kaynaklar, ABD’nin dahi bu sistemi satın almadığına dikkat çekti. Bunun gerekçeleri arasında Washington’ın sistem üzerinde tam denetim kuramaması ve İsrail’in kritik teknolojinin tüm unsurlarını devretmemesi gösterildi. Bu durumun, Yunanistan’ın kaynak kodları ile komuta-kontrol mekanizmaları üzerindeki yetkisinin ne kadar geniş olacağına ilişkin soru işaretlerini artırdığı ifade edildi.

Askeri kaynaklar, Aşil Kalkanı’nın sensörler, önleme sistemleri ve komuta-kontrol merkezlerinden oluşan kritik bir yapıya sahip olduğunu belirtti. Kaynaklara göre sistemin temel kontrol unsurları İsrail’in elinde kalacak. Bir askeri kaynak, bu modelin Yunanistan’ı İsrail diplomasisine daha fazla bağımlı hale getireceğini ileri sürdü.

Lefkoşa Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Themis Tzimas da anlaşmanın kamuoyuna yeterli bilgi sunulmadan ilerletildiğini savundu. Tzimas, bu ölçekteki bir savunma projesinin şeffaf biçimde tartışılmamasının Yunanistan’ın ulusal savunma kapasitesini zayıflatabileceği değerlendirmesinde bulundu.

Yunanistan Komünist Partisi’ne yakın 902.gr sitesi ise Aşil Kalkanı’nın ülkenin güvenliğini artırmak yerine yeni riskler doğurabileceğini yazdı. Haberde, sistem bileşenlerinin yerleştirileceği noktaları belirlemek amacıyla İsrailli yetkililerin Yunanistan’daki askeri altyapıyı ayrıntılı biçimde incelediği ve bu süreçte ülkenin kritik askeri tesisleri hakkında kapsamlı bilgi edindiği öne sürüldü.

Eski Büyükelçi Vasilis Bornovas, benzer savunma sistemlerinin alımında kaynak kodlarına erişimin temel konulardan biri olduğunu söyledi. Bornovas, Aşil Kalkanı’nın tüm unsurlarının Türkiye’yi hedef almadığını; sistemin önemli bir bölümünün Rusya ve kuzeyden gelebilecek tehditler çerçevesinde tasarlandığını savundu.

Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkilerin 1948’den bu yana sürdüğünü belirten Bornovas, Ankara ile Tel Aviv arasındaki mevcut gerilimin kalıcı olmayabileceğini ifade etti. Eski büyükelçi, iki ülkenin de güçlü ordulara sahip olduğunu kaydetti.