Küresel Piyasalarda ABD-İran Anlaşmasının Belirsizliği Etkili

Küresel piyasalarda ABD-İran anlaşmasının belirsiz ayrıntıları yatırımcıları temkinli davranmaya yönlendiriyor.

Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasındaki anlaşmanın detaylarının henüz netleşmemesi nedeniyle karışık bir seyir gözlemleniyor. Orta Doğu’daki gelişmeler, piyasalardaki fiyatlamalar üzerinde etkili olmaya devam ediyor.

Dün, üst düzey bir ABD yetkilisi, İran ile yapılan mutabakat zaptının ABD adına Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından, İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imzalandığını duyurdu. Yetkili, bu mutabakatın müzakerelerin ve ilişkilerin gelecekte nasıl şekilleneceğine dair bir çerçeve sunduğunu ifade etti. İran’ın nükleer programları ve terörizme finansman sağlamama konularında işbirliği yapma istekliliği, dünya ekonomisi tarafından daha sıcak bir şekilde karşılanmalarını sağlayacak.

Başkan Trump, İran yönetiminin nükleer silah sahibi olmaması konusunda anlaşmaya varıldığını belirtirken, JD Vance, mutabakatın yalnızca geniş bir çerçeve sunduğunu ve detayların ilerleyen müzakerelerde belirleneceğini vurguladı. Anlaşmanın imzalanması, küresel piyasalarda bir ralli havası yaratmasına rağmen, belirsizlikler nedeniyle yatırımcıların temkinli davranmalarına sebep oldu.

Hürmüz Boğazı’ndan transit geçişin yeniden başlaması için güven ortamının oluşturulmasının haftalar alabileceği tahminleri, piyasalardaki temkinli görünümü artırdı. Anlaşma, başlangıçta piyasalarda bir rahatlama sağlasa da, ABD ile İsrail arasındaki potansiyel gerilimler, sürecin kırılgan olduğunu gösteriyor.

Analistler, tarafların mutabakata varmasının piyasalardaki önemli bir oynaklık kaynağını ortadan kaldırabileceği diplomatik bir adım olduğunu, ancak anlaşmanın kalıcılığına dair endişelerin devam ettiğini belirtiyor. Piyasaların dikkati, yarınki Fed toplantısına çevrilmiş durumda ve bu, risk iştahını azaltıyor. Ayrıca, Fransa’da düzenlenecek G7 Zirvesi de yatırımcıların gündeminde önemli bir yer tutuyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Orta Doğu’daki savaşın üzerinden üç ay geçmesine rağmen küresel ekonominin dayanıklılığını koruduğunu ifade etti. Emtia fiyatları, enflasyon ve finansal koşulların etkilendiğini, ancak henüz küresel bir yavaşlama belirtisi görmediklerini vurguladı.

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) New York şubesinin açıkladığı imalat endeksi, haziranda 5,7 değerine düşerek beklentilerin altında kaldı. Ülkede sanayi üretimi de mayıs ayında aylık bazda yüzde 0,1 artış gösterdi. Bu gelişmelerle birlikte, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,48’de, dolar endeksi ise yüzde 0,1 artışla 99,80 seviyesinde işlem görüyor. Altının ons fiyatı yüzde 0,3 artışla 4.322 dolara yükselirken, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,7 azalarak 82,4 dolara geriledi.

New York borsası, ABD ile İran arasında sağlanan mutabakat ve petrol fiyatlarındaki düşüşün etkisiyle pozitif bir seyir izledi. Elon Musk’ın CEO’su olduğu SpaceX, halka arz sürecinin tamamlandığını ve ek hisse alım opsiyonuyla yaklaşık 85,7 milyar dolar brüt gelir elde edildiğini açıkladı. SpaceX hisseleri, şirketin 2 trilyon doları aşan değerlemesiyle gerçekleştirdiği halka arzın ardından ikinci işlem gününde yüzde 19,6 yükseldi.

Petrol fiyatlarındaki düşüş, enerji şirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluştururken, enerji maliyetlerindeki gerilemeden fayda sağlayan hava yolu şirketlerinin hisselerini destekledi. ABD’li enerji şirketlerinden Exxon Mobil’in hisseleri yüzde 4,14, Chevron’un hisseleri ise yüzde 3,64 düştü. Hava yolu şirketlerinden United Airlines’ın hisseleri yüzde 3,85, American Airlines’ın hisseleri yüzde 3,2 ve Delta Air Lines’ın hisseleri yüzde 1,22 değer kazandı. Fox hisseleri ise Roku’yu 22 milyar dolara satın alacağını duyurmasının ardından yüzde 15,2 geriledi.

Bu gelişmelerle birlikte, Dow Jones endeksi yüzde 0,92, S&P 500 endeksi yüzde 1,65 ve Nasdaq endeksi yüzde 3,07 değer kazandı. Dow Jones endeksi 51.945,89 puanla rekor seviyeye ulaştı. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı. Avrupa borsaları, ABD ile İran arasındaki mutabakatın etkisiyle haftanın ilk işlem gününü İngiltere hariç yükselişle tamamladı. İngiltere borsasındaki düşüş, enerji şirketlerinin hisselerindeki gerilemeden kaynaklandı.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, yüksek enerji fiyatlarının ekonominin diğer alanlarına da sirayet etmeye başladığını belirterek, enflasyonun ikinci tur etkilerine karşı tedbir alınması gerektiğini ifade etti. Lagarde, enflasyonun dolaylı etkilerinin son haftalarda birçok alanda net bir şekilde görüldüğünü ve özellikle ücret artışı risklerinin su yüzüne çıktığını vurguladı.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu’daki gerilimin azalması durumunda bile ECB’nin enflasyon riskine karşı ihtiyatlı duruşunu sürdüreceğini bildirdi. Avro Bölgesi’nde sanayi üretimi nisanda bir önceki aya göre yüzde 0,1, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 0,3 artış gösterdi. Bu gelişmelerle Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,05, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,4 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,66 değer kazanırken, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,39 değer kaybetti.

Asya borsaları, Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) faiz kararı ve Çin’den gelen zayıf makroekonomik veriler nedeniyle karışık bir seyir izliyor. BoJ, politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 1’e çıkardı. Bu, 1995 yılından bu yana ilk kez gerçekleşti. BoJ Başkanı Kazuo Ueda, toplantıya sağlık sorunları nedeniyle katılamadı.

Banka açıklamasında, temel TÜFE enflasyonunun yüzde 2’ye yaklaştığı ve finansal koşulların elverişli olduğu göz önüne alındığında, ekonomik faaliyet ve fiyatlardaki gelişmelerin yanı sıra finansal koşullara yanıt olarak politika faiz oranını yükseltmeye devam edeceği belirtildi. Orta Doğu’daki durumun Japonya’nın ekonomik faaliyeti üzerindeki etkisinin yakından takip edileceği ifade edildi.

Çin’de mayıs ayına ilişkin perakende satışlar, Aralık 2022’den bu yana ilk kez düşüş gösterdi ve bir önceki yıla göre yüzde 0,6 azaldı. Ülkede mayıs ayına ilişkin kentsel sabit varlık yatırımları, gayrimenkul ve imalat sektörlerinin etkisiyle yüzde 4,1 azaldı. Mayıs ayında yeni konut fiyatları yüzde 0,2, ikinci el konut fiyatları yüzde 0,3 düştü, işsizlik oranı ise yüzde 5,2’den yüzde 5,1’e geriledi. Sanayi üretimi ise yüzde 4,5 artış göstererek beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Çin’de güçlü arz ile zayıf talep arasındaki dengesizlik devam ediyor. İran savaşının enerji akışında yarattığı aksama, emtia fiyatlarını yükseltirken, bu durum Çin ekonomisindeki deflasyonist baskıları hafifletiyor. Ancak fiyat artışlarının talep değil maliyet kaynaklı olması, ekonomideki kırılganlığın sürdüğüne işaret ediyor.

Avustralya Merkez Bankası, politika faizini yüzde 4,35’te sabit bıraktı. Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,9 yükselirken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yatay bir seyir izliyor. Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 1,3 geriledi. Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 3,64 değer kazanarak 14.446,42 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise yüzde 0,14 yükselişle 16.759,00 puandan kapandı.

Dolar/TL ise günü 46,2900’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında 46,3030’dan işlem görüyor. Orta Doğu’da barış ortamının sağlanacağına dair beklentiler ve tahvil faizlerindeki gerilemenin etkisiyle Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), 218,98 baz puana gerileyerek 19 Şubat’tan bu yana en düşük seviyesine ulaştı. Analistler, bugün yurt içinde konut fiyat endeksinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi’nde ZEW ekonomik güven endeksi, ABD’de konut başlangıçları ve inşaat izinlerinin takip edileceğini belirtiyor. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.600 ve 14.700 puanın direnç, 14.300 ve 14.200 puan seviyelerinin destek konumunda olduğu ifade ediliyor.